Bệnh viêm màng não do não mô cầu

1. Bệnh viêm não mô cầu có phải là dịch không? Bệnh không phải dịch lớn lan rộng trên toàn quốc hiện nay. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính ...

1. Bệnh viêm não mô cầu có phải là dịch không?

Bệnh không phải dịch lớn lan rộng trên toàn quốc hiện nay. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính thuộc nhóm B, có thể xuất hiện tản phát quanh năm và dễ hình thành chùm ca bệnh hoặc ổ dịch nhỏ tại các môi trường tập trung đông người (trường học, ký túc xá, nhà trẻ…), đặc biệt vào mùa thu – đông – xuân.

Gần đây (tháng 10/2026), TP. Hồ Chí Minh ghi nhận một chùm ca bệnh tại một trường trung học cơ sở (4 trường hợp do não mô cầu nhóm B, trong đó 1 trường hợp tử vong). Cơ quan y tế đã triển khai các biện pháp kiểm soát (dự phòng kháng sinh cho người tiếp xúc gần, theo dõi sức khỏe, vệ sinh môi trường) và đánh giá tình hình đã được kiểm soát, không có ca mới phát sinh thêm trong những ngày gần đây.

Như vậy, đây là ổ dịch cục bộ đã được khống chế, chưa phải tình trạng dịch lan rộng.

2. Đối tượng và đường lây truyền

Tác nhân gây bệnh: Vi khuẩn Neisseria meningitidis (não mô cầu). Có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó các nhóm A, B, C, Y, W phổ biến và gây bệnh nhiều nhất.

Đường lây: Chủ yếu qua đường hô hấp (giọt bắn khi nói chuyện gần, ho, hắt hơi). Vi khuẩn cư trú ở vùng mũi họng. Người lành mang trùng (khoảng 10–20% dân số, có thể cao hơn trong vụ dịch) cũng là nguồn lây quan trọng dù không có triệu chứng.

Đối tượng dễ mắc:

Trẻ em dưới 5 tuổi (đặc biệt trẻ dưới 1 tuổi).

Thanh thiếu niên và thanh niên từ 15–24 tuổi.

Người sống trong môi trường tập trung đông người (trường học, ký túc xá, doanh trại…).

Người suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh lý nền.

Bệnh tiến triển rất nhanh, có thể gây viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, sốc và tử vong trong vòng vài giờ đến 24 giờ nếu không được điều trị kịp thời.

3. Cách phòng ngừa

Biện pháp quan trọng nhất là tiêm vaccine (phòng bệnh đặc hiệu):

Hiện nay tại Việt Nam đã có vaccine phòng các nhóm phổ biến: nhóm B và nhóm A, C, Y, W.

Các loại vaccine không có bảo vệ chéo giữa các nhóm, nên cần tư vấn bác sĩ để tiêm đủ phạm vi bảo vệ phù hợp với độ tuổi và tình hình dịch tễ.

Vaccine có thể tiêm từ độ tuổi nhỏ (tùy loại) và được khuyến cáo cho trẻ em, thanh thiếu niên, người sống ở môi trường tập trung hoặc có nguy cơ cao.

Các biện pháp phòng ngừa chung:

Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân: rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, súc miệng họng bằng nước muối hoặc dung dịch sát khuẩn.

Giữ nơi ở, lớp học thông thoáng, sạch sẽ.

Hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp; đeo khẩu trang khi đến nơi đông người.

Không dùng chung đồ dùng cá nhân (ly, cốc, bàn chải…).

Khi có tiếp xúc gần với bệnh nhân đã được xác định: có thể được chỉ định dùng kháng sinh dự phòng theo hướng dẫn của bác sĩ (chỉ trong thời gian nhất định).

Khi nào cần đến cơ sở y tế ngay?

Sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, buồn nôn/nôn, cứng cổ, xuất hiện ban xuất huyết (tử ban) trên da, rối loạn ý thức… cần đưa đi khám cấp cứu ngay, vì bệnh diễn tiến rất nhanh.

Dạ thưa bác, bệnh tuy nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả nếu tiêm vaccine đầy đủ và thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh. Nếu bác cần thông tin cụ thể hơn về lịch tiêm vaccine hoặc tình hình tại địa phương, cháu sẵn sàng hỗ trợ thêm.