Bệnh tic là bệnh gì. Cách thức nhận diện, nguyên nhân và phương pháp điều trị
/https://cms-prod.s3-sgn09.fptcloud.com/Hoi_chung_Tic_la_gi_mot_so_luu_y_trong_dieu_tri_hoi_chung_Tic_1_23781209e1.jpg)
1.Bệnh tic là một rối loạn vận động không kiểm soát được, trong đó người bệnh thường có những cử động bất thường và lặp đi lặp lại một cách không tự chủ. Đối với trẻ em, rối loạn tic thường xảy ra dưới 18 tuổi và có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hàng ngày của trẻ. Bệnh tic có thể biểu hiện dưới dạng nháy mắt, nhún vai, lắc đầu, tiếng hèm, tặc lưỡi, tiếng la hét, những câu nói lặp đi lặp lại, và nhiều biểu hiện khác [1][2][3]
2.Để nhận diện bệnh tic, người ta thường xem xét vị trí, số lượng, tần suất, cường độ và mức độ ảnh hưởng của các cử động không kiểm soát đó [4].
Bệnh tic được chia thành hai loại chính: đơn giản và phức tạp.
- Tic đơn giản:
+Vận động đơn giản: Bao gồm các hành động như nháy mắt, nhún vai, hoặc nhếch mép. Những hành động này thường nhanh chóng và không có ý nghĩa tâm lý.
+Âm thanh đơn giản: Bao gồm các âm thanh như hắng giọng, ho khạc, khụt khịt hoặc tiếng kêu ngắn.
- Tic phức tạp:
+Vận động phức tạp: Bao gồm các hành động như vuốt tóc, cắn móng tay hoặc nhại lại động tác của người khác. Những hành động này kéo dài lâu hơn và dường như có mục đích.
-Âm thanh phức tạp: Bao gồm việc phát ra những từ ngữ không lưu loát hoặc nói tục không chủ ý.
Ngoài ra, theo phân loại ICD-10 (International Classification of Diseases), bệnh tic còn được chia làm ba thể chính:
-Tic nhất thời: Có một hay nhiều tic vận động hoặc âm thanh kéo dài trên 4 tuần nhưng không quá 12 tháng.
-Tic vận động hoặc âm thanh mạn tính: Kéo dài trên 1 năm với các triệu chứng xuất hiện hầu như hàng ngày.
-Hội chứng Tourette: Kết hợp nhiều loại tic vận động và âm thanh kéo dài trên 1 năm.
3. Những nguyên nhân gây ra bệnh tic vẫn chưa được xác định chính xác, tuy nhiên, các yếu tố môi trường và di truyền được cho là có tác động đến hội chứng này. Sử dụng điện thoại thông minh, xem ti vi và chơi trò chơi điện tử quá nhiều cũng có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tic, đặc biệt là ở trẻ em [3] [7] [13].
Nguyên nhân gây ra bệnh tic chưa được xác định rõ ràng nhưng có một số yếu tố được cho là góp phần vào sự phát triển của bệnh:
-Di truyền học: Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong việc gây ra bệnh tic. Nếu trong gia đình có người mắc bệnh này thì nguy cơ mắc bệnh của con cái sẽ cao hơn.
-Yếu tố môi trường:
+Tiếp xúc với hóa chất hoặc các chất gây dị ứng.
+Quá mức tiếp xúc với phim ảnh và trò chơi điện tử.
+Sử dụng chất kích thích trong thai kỳ hoặc gặp phải biến chứng khi sinh.
-Các vấn đề về thần kinh học:
+Bất thường trong các chất dẫn truyền thần kinh trong não.
+Nhiễm trùng liên cầu khuẩn nhóm A cũng có thể là yếu tố góp phần vào nguy cơ mắc bệnh.
-Yếu tố tâm lý và xã hội:
+Tiếp xúc quá mức với điện thoại thông minh và xem ti vi trong thời gian dài cũng được xem xét là yếu tố tăng nguy cơ mắc bệnh ở trẻ em.
4.Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị nào có thể chữa khỏi bệnh tic hoàn toàn. Tuy nhiên, có thể sử dụng một số phương pháp để kiểm soát triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Điều trị cho bệnh tic thường kết hợp giữa liệu pháp hành vi và sử dụng thuốc [3] [4].
-Phương pháp điều trị hành vi học : thường bao gồm can thiệp nhận thức-hành vi (CBT). Khi sử dụng CBT, người bệnh được hướng dẫn kiểm soát hoặc giảm cường độ và tần suất các biểu hiện tic bằng cách thay thế bằng những hành động khác [3]. Ngoài ra, việc kiểm soát thời gian sử dụng điện thoại thông minh và các thiết bị điện tử cũng có thể giúp giảm triệu chứng tic [7].
-Điều trị nội khoa với thuốc:
Một số loại thuốc tác động vào các chất dẫn truyền thần kinh để giảm triệu chứng của bệnh tic. Việc sử dụng thuốc cần được giám sát chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa.
Đối với những trường hợp nặng hơn, thuốc cũng có thể được sử dụng. Haloperidol và Pimozide là hai thuốc thường được sử dụng để điều trị bệnh tic [4]. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc nên được thực hiện dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa. Ngoài ra, điều trị bổ sung cho các rối loạn khác có thể cùng được áp dụng nếu cần thiết [3].
- Điều trị bổ sung:
Điều trị các rối loạn phụ khác như rối loạn lo âu, rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) cũng rất quan trọng để cải thiện tổng thể tình trạng sức khỏe của người bệnh.
Trong quá trình điều trị, sự tương tác và hỗ trợ của gia đình cũng rất quan trọng. Bố mẹ cần cung cấp môi
trường hỗ trợ và an lành cho trẻ, hạn chế tiếp xúc với các thiết bị điện tử và khuyến khích tham gia vào các hoạt động thể thao và giải trí khác. Đồng thời, việc thảo luận và hỏi ý kiến từ các bác sĩ chuyên khoa cũng rất quan trọng để tìm ra phương pháp điều trị phù hợp nhất cho trẻ [3].
Các nguồn tham khảo:
- Tic phức tạp:
+Vận động phức tạp: Bao gồm các hành động như vuốt tóc, cắn móng tay hoặc nhại lại động tác của người khác. Những hành động này kéo dài lâu hơn và dường như có mục đích.
-Âm thanh phức tạp: Bao gồm việc phát ra những từ ngữ không lưu loát hoặc nói tục không chủ ý.
Ngoài ra, theo phân loại ICD-10 (International Classification of Diseases), bệnh tic còn được chia làm ba thể chính:
-Tic nhất thời: Có một hay nhiều tic vận động hoặc âm thanh kéo dài trên 4 tuần nhưng không quá 12 tháng.
-Tic vận động hoặc âm thanh mạn tính: Kéo dài trên 1 năm với các triệu chứng xuất hiện hầu như hàng ngày.
-Hội chứng Tourette: Kết hợp nhiều loại tic vận động và âm thanh kéo dài trên 1 năm.
3. Những nguyên nhân gây ra bệnh tic vẫn chưa được xác định chính xác, tuy nhiên, các yếu tố môi trường và di truyền được cho là có tác động đến hội chứng này. Sử dụng điện thoại thông minh, xem ti vi và chơi trò chơi điện tử quá nhiều cũng có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tic, đặc biệt là ở trẻ em [3] [7] [13].
Nguyên nhân gây ra bệnh tic chưa được xác định rõ ràng nhưng có một số yếu tố được cho là góp phần vào sự phát triển của bệnh:
-Di truyền học: Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong việc gây ra bệnh tic. Nếu trong gia đình có người mắc bệnh này thì nguy cơ mắc bệnh của con cái sẽ cao hơn.
-Yếu tố môi trường:
+Tiếp xúc với hóa chất hoặc các chất gây dị ứng.
+Quá mức tiếp xúc với phim ảnh và trò chơi điện tử.
+Sử dụng chất kích thích trong thai kỳ hoặc gặp phải biến chứng khi sinh.
-Các vấn đề về thần kinh học:
+Bất thường trong các chất dẫn truyền thần kinh trong não.
+Nhiễm trùng liên cầu khuẩn nhóm A cũng có thể là yếu tố góp phần vào nguy cơ mắc bệnh.
-Yếu tố tâm lý và xã hội:
+Tiếp xúc quá mức với điện thoại thông minh và xem ti vi trong thời gian dài cũng được xem xét là yếu tố tăng nguy cơ mắc bệnh ở trẻ em.
4.Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị nào có thể chữa khỏi bệnh tic hoàn toàn. Tuy nhiên, có thể sử dụng một số phương pháp để kiểm soát triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Điều trị cho bệnh tic thường kết hợp giữa liệu pháp hành vi và sử dụng thuốc [3] [4].
-Phương pháp điều trị hành vi học : thường bao gồm can thiệp nhận thức-hành vi (CBT). Khi sử dụng CBT, người bệnh được hướng dẫn kiểm soát hoặc giảm cường độ và tần suất các biểu hiện tic bằng cách thay thế bằng những hành động khác [3]. Ngoài ra, việc kiểm soát thời gian sử dụng điện thoại thông minh và các thiết bị điện tử cũng có thể giúp giảm triệu chứng tic [7].
-Điều trị nội khoa với thuốc:
Một số loại thuốc tác động vào các chất dẫn truyền thần kinh để giảm triệu chứng của bệnh tic. Việc sử dụng thuốc cần được giám sát chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa.
Đối với những trường hợp nặng hơn, thuốc cũng có thể được sử dụng. Haloperidol và Pimozide là hai thuốc thường được sử dụng để điều trị bệnh tic [4]. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc nên được thực hiện dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa. Ngoài ra, điều trị bổ sung cho các rối loạn khác có thể cùng được áp dụng nếu cần thiết [3].
- Điều trị bổ sung:
Điều trị các rối loạn phụ khác như rối loạn lo âu, rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) cũng rất quan trọng để cải thiện tổng thể tình trạng sức khỏe của người bệnh.
Trong quá trình điều trị, sự tương tác và hỗ trợ của gia đình cũng rất quan trọng. Bố mẹ cần cung cấp môi
trường hỗ trợ và an lành cho trẻ, hạn chế tiếp xúc với các thiết bị điện tử và khuyến khích tham gia vào các hoạt động thể thao và giải trí khác. Đồng thời, việc thảo luận và hỏi ý kiến từ các bác sĩ chuyên khoa cũng rất quan trọng để tìm ra phương pháp điều trị phù hợp nhất cho trẻ [3].
Các nguồn tham khảo:
[1] Cảnh giác với rối loạn Tic ở trẻ
https://moh.gov.vn/chuong-trinh-muc-tieu-quoc-gia/-/asset_publisher/7ng11fEWgASC/content/canh-giac-voi-roi-loan-tic-o-tre
[2] Cha mẹ cần làm gì khi trẻ mắc hội chứng Tic?
https://nld.com.vn/suc-khoe/cha-me-can-lam-gi-khi-tre-mac-hoi-chung-tic-
20230405210346381.htm#:~:text=C%C3%A1c%20bi%E1%BB%83u%20hi%E1%BB%87n%20c%E1%BB%A7a%20c%C3%A1c,ti%E1%BA%BFng%20r%C3%ADu%20r%C3%ADt%2C%20l%E1%BA%A7m%20b%E1%BA%A7m%E2%80%A6
[3] Bệnh tic: Tổng quan về triệu chứng bệnh và cách điều trị
https://hongngochospital.vn/vi/benh-tic-tong-quan
[4] BÀI 14 HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ CÁC RỐI LOẠN TIC (F95)
http://bvttvinhphuc.com/pho-bien-kien-thuc/160-abai-14-huong-dan-chan-doan-va-dieu-tri-cac-roi-loan-tic-f95.html
[5] Các rối loạn tic và hội chứng Tourette ở trẻ em và thanh thiếu niên
https://www.msdmanuals.com/vi-vn/professional/pediatrics/r%E1%BB%91i-lo%E1%BA%A1n-th%E1%BA%A7n-kinh-%E1%BB%9F-tr%E1%BA%BB-em/c%C3%A1c-r%E1%BB%91i-lo%E1%BA%A1n-tic-v%C3%A0-h%E1%BB%99i-ch%E1%BB%A9ng-tourette-%E1%BB%9F-tr%E1%BA%BB-em-v%C3%A0-thanh-thi%E1%BA%BFu-ni%C3%AAn
[6] Điều trị Hội chứng Tourette
https://www.vinmec.com/vi/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/nhi/dieu-tri-hoi-chung-tourette/
[7] CẢNH BÁO HỘI CHỨNG RỐI LOẠN TIC Ở TRẺ NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ
https://cdcbentre.org/vi/news/tin-tuc-su-kien/canh-bao-hoi-chung-roi-loan-tic-o-tre-nguyen-nhan-va-cach-dieu-tri-3696.html
[8] Bệnh tic có chữa được không? Cách điều trị như thế nào?
https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/benh-tic-co-chua-duoc-khong-cach-dieu-tri-nhu-the-nao.html
[9] Không chủ quan với rối loạn Tic
http://www.dongnaicdc.vn/khong-chu-quan-voi-roi-loan-tic
[10] Dấu hiệu nhận biết rối loạn TIC và hội chứng TOURETTE ở trẻ
http://sannhiphutho.com/dau-hieu-nhan-biet-roi-loan-tic-va-hoi-chung-tourette-o-tre/
[11] Bệnh tic có chữa được không? Điều trị thế nào?
https://hongngochospital.vn/vi/benh-tic-co-chua-duoc-khong
[12] Hội chứng tic là gì? Một số lưu ý trong điều trị bệnh
https://aihealth.vn/hoi-chung-tic/
[13] RỐI LOẠN TIC: DẤU HIỆU NHẬN BIẾT VÀ CÁCH TRỊ HIỆU QUẢ!
https://hoithankinhhocvietnam.com.vn/roi-loan-tic-dau-hieu-nhan-biet-va-cach-tri-hieu-qua/
[14] Nguyên nhân dẫn đến rối loạn TIC và hội chứng TOURETTE ở trẻ
http://sannhiphutho.com/nguyen-nhan-dan-den-roi-loan-tic-va-hoi-chung-tourette-o-tre/
[15] Hội chứng Tourette là gì? (PDF)
https://tourette.org/wp-content/uploads/WhatisTouretteSyndromeRerun82520_Vietnamese.pdf
[16] Bệnh tic là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa
https://www.pharmacity.vn/benh-tic-la-gi.htm
[17] Phương pháp can thiệp hành vi toàn diện để điều trị bệnh TIC (PDF)
https://tourette.org/wp-content/uploads/TAA-CBITEnglishRevisedFINALsepPages_Vietnamese-Copy.pdf
[18] Bệnh Tíc: Dấu hiệu, nguyên nhân và phương pháp điều trị
https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/benh-tic-dau-hieu-nguyen-nhan-va-phuong-phap-dieu-tri.html
[19[ Các rối loạn tic ở trẻ em: Nguyên nhân, dấu hiệu, điều trị và phòng ngừa
https://hellobacsi.com/nuoi-day-con/nhi-khoa/roi-loan-hanh-vi-phat-trien/roi-loan-tic-o-tre-nho/
[20] Chẩn đoán và điều trị hội chứng TIC (PDF)
https://tourette.org/wp-content/uploads/ToolKit8pagerbProvider082520_Vietnamese.pdf
[21] Quá trình chẩn đoán và điều trị (PDF)
https://tourette.org/wp-content/uploads/WhatisTouretteSyndromeRerun82520_Vietnamese.pdf
[22] Các bài nghiên cứu về hội chứng TIC của Hiệp hội Tourette Hoa Kỳ
https://tourette.org/?s=tic
Video :
[1] https://youtu.be/psnDz3upVEU
[2] https://youtu.be/HailwaVdVEw
https://moh.gov.vn/chuong-trinh-muc-tieu-quoc-gia/-/asset_publisher/7ng11fEWgASC/content/canh-giac-voi-roi-loan-tic-o-tre
[2] Cha mẹ cần làm gì khi trẻ mắc hội chứng Tic?
https://nld.com.vn/suc-khoe/cha-me-can-lam-gi-khi-tre-mac-hoi-chung-tic-
20230405210346381.htm#:~:text=C%C3%A1c%20bi%E1%BB%83u%20hi%E1%BB%87n%20c%E1%BB%A7a%20c%C3%A1c,ti%E1%BA%BFng%20r%C3%ADu%20r%C3%ADt%2C%20l%E1%BA%A7m%20b%E1%BA%A7m%E2%80%A6
[3] Bệnh tic: Tổng quan về triệu chứng bệnh và cách điều trị
https://hongngochospital.vn/vi/benh-tic-tong-quan
[4] BÀI 14 HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ CÁC RỐI LOẠN TIC (F95)
http://bvttvinhphuc.com/pho-bien-kien-thuc/160-abai-14-huong-dan-chan-doan-va-dieu-tri-cac-roi-loan-tic-f95.html
[5] Các rối loạn tic và hội chứng Tourette ở trẻ em và thanh thiếu niên
https://www.msdmanuals.com/vi-vn/professional/pediatrics/r%E1%BB%91i-lo%E1%BA%A1n-th%E1%BA%A7n-kinh-%E1%BB%9F-tr%E1%BA%BB-em/c%C3%A1c-r%E1%BB%91i-lo%E1%BA%A1n-tic-v%C3%A0-h%E1%BB%99i-ch%E1%BB%A9ng-tourette-%E1%BB%9F-tr%E1%BA%BB-em-v%C3%A0-thanh-thi%E1%BA%BFu-ni%C3%AAn
[6] Điều trị Hội chứng Tourette
https://www.vinmec.com/vi/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/nhi/dieu-tri-hoi-chung-tourette/
[7] CẢNH BÁO HỘI CHỨNG RỐI LOẠN TIC Ở TRẺ NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ
https://cdcbentre.org/vi/news/tin-tuc-su-kien/canh-bao-hoi-chung-roi-loan-tic-o-tre-nguyen-nhan-va-cach-dieu-tri-3696.html
[8] Bệnh tic có chữa được không? Cách điều trị như thế nào?
https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/benh-tic-co-chua-duoc-khong-cach-dieu-tri-nhu-the-nao.html
[9] Không chủ quan với rối loạn Tic
http://www.dongnaicdc.vn/khong-chu-quan-voi-roi-loan-tic
[10] Dấu hiệu nhận biết rối loạn TIC và hội chứng TOURETTE ở trẻ
http://sannhiphutho.com/dau-hieu-nhan-biet-roi-loan-tic-va-hoi-chung-tourette-o-tre/
[11] Bệnh tic có chữa được không? Điều trị thế nào?
https://hongngochospital.vn/vi/benh-tic-co-chua-duoc-khong
[12] Hội chứng tic là gì? Một số lưu ý trong điều trị bệnh
https://aihealth.vn/hoi-chung-tic/
[13] RỐI LOẠN TIC: DẤU HIỆU NHẬN BIẾT VÀ CÁCH TRỊ HIỆU QUẢ!
https://hoithankinhhocvietnam.com.vn/roi-loan-tic-dau-hieu-nhan-biet-va-cach-tri-hieu-qua/
[14] Nguyên nhân dẫn đến rối loạn TIC và hội chứng TOURETTE ở trẻ
http://sannhiphutho.com/nguyen-nhan-dan-den-roi-loan-tic-va-hoi-chung-tourette-o-tre/
[15] Hội chứng Tourette là gì? (PDF)
https://tourette.org/wp-content/uploads/WhatisTouretteSyndromeRerun82520_Vietnamese.pdf
[16] Bệnh tic là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa
https://www.pharmacity.vn/benh-tic-la-gi.htm
[17] Phương pháp can thiệp hành vi toàn diện để điều trị bệnh TIC (PDF)
https://tourette.org/wp-content/uploads/TAA-CBITEnglishRevisedFINALsepPages_Vietnamese-Copy.pdf
[18] Bệnh Tíc: Dấu hiệu, nguyên nhân và phương pháp điều trị
https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/benh-tic-dau-hieu-nguyen-nhan-va-phuong-phap-dieu-tri.html
[19[ Các rối loạn tic ở trẻ em: Nguyên nhân, dấu hiệu, điều trị và phòng ngừa
https://hellobacsi.com/nuoi-day-con/nhi-khoa/roi-loan-hanh-vi-phat-trien/roi-loan-tic-o-tre-nho/
[20] Chẩn đoán và điều trị hội chứng TIC (PDF)
https://tourette.org/wp-content/uploads/ToolKit8pagerbProvider082520_Vietnamese.pdf
[21] Quá trình chẩn đoán và điều trị (PDF)
https://tourette.org/wp-content/uploads/WhatisTouretteSyndromeRerun82520_Vietnamese.pdf
[22] Các bài nghiên cứu về hội chứng TIC của Hiệp hội Tourette Hoa Kỳ
https://tourette.org/?s=tic
Video :
[1] https://youtu.be/psnDz3upVEU
[2] https://youtu.be/HailwaVdVEw
COMMENTS