Lý do tình trạng đột quỵ ở giới trẻ gia tăng: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa
1.Giới thiệu
Tình trạng đột quỵ đang gia tăng ở giới trẻ, và có một số nguyên nhân và dấu hiệu cần được biết để phòng ngừa. Đột quỵ là một bệnh lý y tế mô tả sự gián đoạn đột ngột trong dòng máu đến não, gây tổn thương não và có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Trước đây đột quỵ thường được xuất hiện với người cao tuổi, nhưng mới đây đã xảy ra một sự tăng đáng lo ngại trong số lượng đột quỵ ở giới trẻ[4].
Tình trạng đột quỵ ở người trẻ đang ngày càng gia tăng. Theo các thống kê của Bộ Y tế, tại Việt Nam, tỷ lệ người trẻ và người trung niên bị đột quỵ chiếm đến ⅓ trong tổng số các trường hợp đột quỵ[7]. Tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ tuổi cũng đang tăng ở mức 2% mỗi năm, với số người bệnh là nam giới cao gấp 4 lần nữ giới[7].
Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng này, bao gồm cả các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được, còn được gọi là truyền thống, gặp ở người trẻ với một tỷ lệ lưu hành tăng lên của tăng huyết áp (4 – 11%), tăng cholesterol máu (12 – 21%), đái tháo đường (4 – 7%), hút thuốc lá (5 – 16%), và béo phì (4 – 9%) qua các thập kỷ vừa qua[1]. Các yếu tố nguy cơ truyền thống này kết hợp lại là nguyên nhân dẫn đến gần 80% tất cả các trường hợp đột quỵ thiếu máu não cục bộ ở người trẻ[1].
2.Nguyên nhân
- Rối loạn chuyển hóa mỡ máu[1]
- Béo phì, lười vận động[1]
- Tăng huyết áp[1]
- Đái tháo đường[1]
- Sử dụng chất kích thích: bia, rượu, cà phê[1]
- Thuốc tránh thai[1]
- Bệnh lý dị dạng mạch máu não[5][6]
Có một số yếu tố có thể đóng vai trò trong việc gia tăng tình trạng đột quỵ ở giới trẻ. Một nguyên nhân có thể là sự gia tăng các yếu tố nguy cơ liên quan đến lối sống. Các hành vi không lành mạnh như hút thuốc, tiêu thụ rượu quá mức, và lối sống ít vận động có thể góp phần vào sự phát triển của các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, mức cholesterol cao và béo phì, tất cả các yếu tố này đều liên quan đến nguy cơ đột quỵ tăng cao.
Yếu tố khác có thể góp phần vào việc gia tăng tình trạng đột quỵ là sự gia tăng của một số bệnh lý. Ví dụ, tăng tỷ lệ béo phì đã dẫn đến sự gia tăng của các bệnh lý như tiểu đường và tăng huyết áp, cả hai đều là những yếu tố nguy cơ chính gây đột quỵ. Ngoài ra, việc sử dụng các loại thuốc cấm như cốcain cũng đã được liên kết với nguy cơ đột quỵ tăng cao ở người trẻ tuổi.
Hơn nữa, sự tiến bộ trong các kỹ thuật chẩn đoán và sự nhận thức gia tăng về các triệu chứng đột quỵ giữa các chuyên gia y tế có thể đã dẫn đến việc phát hiện và chuẩn đoán đột quỵ tốt hơn ở những người trẻ tuổi. Điều này có thể giải thích một phần vì sao tình trạng đột quỵ trong nhóm tuổi trẻ có vẻ gia tăng.
3.Dấu hiệu
Có một số dấu hiệu của đột quỵ cần được nhận biết. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), một số dấu hiệu của đột quỵ bao gồm:
1. Khó khăn hoặc mất cân bằng khi đi, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc mất sự phối hợp[2].
2. Đau đầu nặng đột ngột không rõ nguyên nhân[2].
3. Mất khả năng nhìn rõ một hoặc cả hai mắt, khó khăn khi đi và mất cân bằng[4].
Ngoài ra, theo Mayo Clinic, còn có những triệu chứng khác của đột quỵ, bao gồm:
1. Mất sự hiểu biết hoặc khó khăn trong việc nói hoặc hiểu ngôn ngữ[4].
2. Tê hoặc yếu ở một bên cơ thể, đặc biệt là ở một bên cơ thể[4].
3. Đau đầu nặng đột ngột không rõ nguyên nhân. Rối loạn trí nhớ[2].
4. Xuất hiện cảm giác khó nuốt
Gần đây các chuyên gia y tế, y bác sỹ nhận biết sớm nguy cơ đột quỵ bằng quy tắc “FAST”:
Face: Nhận biết dấu hiệu đột quỵ qua gương mặt người bệnh. Dựa vào tình trạng mặt bị mất cân đối hoặc một bên miệng bị méo, bệnh nhân có thể sẽ được yêu cầu “cười” để được quan sát rõ hơn.
Arm: Bệnh nhân sẽ được yêu cầu giơ cả hai tay lên, sau khi kiểm tra bên nào yếu hơn hoặc rơi xuống trước thì bên đó được kết luận bị liệt.
Speech: Nhận biết sự bất thường trong ngôn ngữ. Bệnh nhân sẽ được yêu cầu nói lặp lại một câu đơn giản nào đó. Nếu giọng nói không được tròn, rõ, không lưu loát hoặc không thể nói được thì đây chính là dấu hiệu bất thường của đột quỵ.
Time: Bệnh nhân có nguy cơ bị đột quỵ rất cao nếu xảy ra cả 3 dấu hiệu kể trên. Người xung quanh cần khẩn trương đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế để kịp thời điều trị.
4.Cách phòng ngừa
Để ngăn chặn việc gia tăng tình trạng đột quỵ ở giới trẻ, có thể thực hiện một số biện pháp phòng ngừa. Dưới đây là những biện pháp được đề xuất:
1. Giáo dục và Tăng cường Nhận thức: Thực hiện các chiến dịch giáo dục nhằm nâng cao nhận thức về các yếu tố nguy cơ và dấu hiệu cảnh báo đột quỵ trong giới trẻ. Điều này có thể được thực hiện thông qua trường học, trường đại học và các chương trình cộng đồng. Cung cấp thông tin về các lựa chọn lối sống lành mạnh và tầm quan trọng của can thiệp y tế sớm có thể giúp giới trẻ tự quản lý sức khỏe của mình.
2. Khuyến khích Lối sống Lành mạnh: Khuyến khích việc tập thể dục đều đặn, ăn uống cân đối và kỹ thuật quản lý căng thẳng trong giới trẻ. Khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động như thể thao, yoga và thiền để giảm nguy cơ đột quỵ. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tránh hút thuốc và tiêu thụ rượu quá mức[3].
3. Kiểm tra Sức khỏe Định kỳ: Khuyến khích giới trẻ thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ để theo dõi huyết áp, mức cholesterol, đường huyết, kiểm soát cân nặng và tình trạng sức khỏe tổng quát. Phát hiện và quản lý sớm các bệnh lý cơ bản có thể giúp ngăn ngừa đột quỵ[4].
4. Triển khai Chương trình Chăm sóc Sức khỏe Nơi làm việc: Nhiều người trẻ dành một lượng thời gian đáng kể ở nơi làm việc. Triển khai các chương trình chăm sóc sức khỏe nơi làm việc có thể giúp khuyến khích những thói quen lành mạnh như tập thể dục đều đặn, lựa chọn thức ăn dinh dưỡng và các hoạt động quản lý căng thẳng. Điều này có thể giúp giảm nguy cơ đột quỵ ở người trẻ đang làm việc.
5. Hợp tác với Chuyên gia Y tế:
- Điều trị các bệnh lý liên quan đến đột quỵ, như tăng huyết áp, đái tháo đường[4]
- Hợp tác với các chuyên gia y tế để phát triển hướng dẫn và khuyến nghị nhằm mục tiêu phòng ngừa đột quỵ đặc biệt đối với giới trẻ. Điều này có thể bao gồm thực hiện các nghiên cứu để hiểu rõ hơn về những nguyên nhân và yếu tố nguy cơ, từ đó phát triển các chiến lược phòng ngừa phù hợp.
5.Kết luận
Sự gia tăng tình trạng đột quỵ ở giới trẻ là một vấn đề đáng báo động đòi hỏi sự quan tâm. Bằng cách thực hiện biện pháp phòng ngừa như các chiến dịch giáo dục và tăng cường nhận thức, khuyến khích lối sống lành mạnh, kiểm tra sức khỏe định kỳ, triển khai chương trình chăm sóc sức khỏe nơi làm việc và hợp tác với các chuyên gia y tế, có thể giảm thiểu sự xuất hiện của đột quỵ ở giới trẻ.
Trích dẫn:
[1] https://tamanhhospital.vn/dot-quy-o-nguoi-tre/
[2] https://drbinh.com/dot-quy-o-nguoi-tre-nguyen-nhan-dau-hieu-cach-phong-ngua
[3] https://medlatec.vn/tin-tuc/dot-quy-o-nguoi-tre-va-cach-phong-ngua-s63-n26080
[4] https://medlatec.vn/tin-tuc/dot-quy-o-nguoi-tre-5-yeu-to-nguy-co-dien-hinh-nhat-s195-n21882
[5] https://www.vinmec.com/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/suc-khoe-tong-quat/dot-quy-tan-cong-nguoi-tre-vi-sao/
[6] http://cdcthaibinh.vn/tin-tuc/chuyen-muc-phong-chong-benh-khong-lay-nhiem/benh-dot-quy-gia-tang-o-nguoi-tre-tuoi.html
[7] Đột quỵ ở người trẻ: Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ - P1. https://vinmec.com/vi/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/suc-khoe-tong-quat/dot-quy-o-nguoi-tre-nguyen-nhan-va-yeu-nguy-co-p1/.
COMMENTS